Atatürk’ün Bilim Sözü: Farklı Yaklaşımlardan Bir İnceleme
Konya’nın sessiz sabahlarından birinde, pencereyi araladım. Şehri izlerken aklıma Atatürk’ün bilim üzerine söylediği o unutulmaz söz geldi: “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” Bu söz, her zaman kafamı kurcalamıştır. İçimdeki mühendis tarafı “Evet, bilim her şeydir,” derken, insan tarafım da “Peki, duygular, insanlık, ahlak ne olacak?” diye sorguluyor. Atatürk’ün bilimle ilgili söylediklerine farklı açılardan bakmak, bazen ne kadar farklı düşündüğümüze, bazen de ne kadar aynı olduğumuza dikkat çekiyor.
Bilim: Akıl ve Mantık Dünyası
İçimdeki mühendis sesini duydum hemen: “Tabii ki bilim, her şeyin temeli olmalı! Bilimsel düşünce, insanın doğruyu bulma yolundaki en güçlü aracıdır. Bilim, somut verilere dayanır. Matematik, fizik, mühendislik… Her biri doğruyu, gerçeği ortaya koyar.” Atatürk’ün sözünde tam da bu doğruluk arayışı var. Akıl ve mantıkla şekillenen bilimsel düşünce, insanlığın ilerlemesinin de anahtarıdır.
Bilim, her şeyin ölçülebilir olmasını sağlar. Evrenin işleyişinden atomaltı parçacıklara kadar her şeyin bir kuralı, bir denklemi vardır. Gelişen teknolojiler, mühendislik alanındaki başarılar, tıp alanındaki buluşlar… Bunların her biri bilimsel çalışmanın somut örnekleridir. Atatürk’ün bu sözle vurgulamak istediği de tam olarak bu: Her şeyin bir bilimsel temele dayandırılması, insanın ilerlemesinin en sağlam yoludur. Mantıksal ve analitik düşünmek, hayatın her alanında bizi daha ileriye götürür.
İçimdeki mühendis haklı, diyebilirim. Çünkü bilimle uğraşan biri olarak, her şeyin net bir açıklaması, her sorunun bir çözümü olduğunu görmek bana büyük bir güven veriyor. Ama ya insanlık? Ya o soyut duygular?
İnsanlık ve Duygular: Bilimden Daha Fazlası
İçimdeki insan tarafı ise biraz daha temkinli. “Evet, bilim önemli,” diyor, “ama insan olmanın, empati yapabilmenin, duyguların da bir o kadar önemi yok mu?” İnsanı sadece bilimsel bir varlık olarak görmek, bir noktada eksik kalıyor. Sonuçta, insan sadece akıl ve mantıkla değil, aynı zamanda kalp ve duygularla da var olur. Toplumları yönlendiren, insanları birleştiren ve insanları hayatta tutan sadece bilim değil, aynı zamanda insanın içindeki değerler, hisler ve idealler.
Atatürk’ün bilimle ilgili sözünü, bir başka açıdan düşündüğümde, ilmin yalnızca bir akıl yolculuğu olmadığını fark ediyorum. İlim, aynı zamanda insanı insan yapan değerlerin de bir yolculuğudur. Yani, bir toplumun kalkınması için sadece bilimsel başarılar yetmez. Bu başarıların arkasında, bu başarıları mümkün kılacak insani değerler de olmalıdır.
İçimdeki insan tarafı, duyguların ve insan haklarının, bilimsel gelişmelerle paralel olarak önem taşıdığını söylüyor. İnsanlık, bilimin sunduğu sonuçları sadece bilerek değil, aynı zamanda hissederek kullanmalıdır. Atatürk’ün bu sözünü de belki o yüzden duygusal bir perspektiften değerlendirmek gerekebilir.
Bilim ve İnsanlık Arasında Bir Denge
Atatürk’ün bilim üzerine söylediği sözleri birleştirerek düşününce, aslında çok yönlü bir anlam ortaya çıkıyor. Bilim, insanlığın hayatta daha doğru bir şekilde yol almasını sağlar. Ancak insanın içindeki değerler, duygular, ahlaki sorumluluklar da bu yolculukta ona rehberlik eder. Duygularımız, insanı insan yapan en önemli unsurlardan biridir. Atatürk’ün bilimsel düşüncenin önemini vurgularken, bu insanlık değerlerini unutmadan toplumu daha ileriye taşımayı amaçladığını hissediyorum.
İçimdeki mühendis “Bilim her şeydir,” derken, insan tarafım da “Ama insan olmanın da bir bedeli var,” diyor. Bu dengeyi bulmak, hem akıl hem de kalp arasında bir yolculuk yapmayı gerektiriyor.
Sonuç olarak, Atatürk’ün bilimle ilgili söylediği bu söz, sadece bir öneri değil, bir yaşam felsefesidir. Bilim, insanın doğruyu bulmasındaki en önemli araçtır. Fakat insan olmak, akılla olduğu kadar duygularla da ilgilidir. Belki de gerçek ilerleme, bu ikisinin bir dengede tutulmasıyla mümkündür. Hem bilimsel bakış açısını hem de insani değerleri harmanlayarak, daha sağlıklı bir toplum inşa edebiliriz. Atatürk, aslında bizlere sadece bilimsel başarıyı değil, bu başarıları insanlık adına en anlamlı şekilde kullanmanın önemini de hatırlatıyor.